Historische Vereniging

In de Vergulde Wagen, het thuis van de Historische Vereniging Alphen, wordt er door vrijwilligers hard gewerkt aan het archiveren van de geschiedenis van Alphen aan den Rijn: Jenny van Loon vertelt:

Jenny van Loon

Ik laat zien hoe ons systeem eruit ziet, het archiveren van dingen die binnen komen. Wij hebben heel veel hangmappen met allerlei onderwerpen en die ben ik aan het inschrijven. Digitaliseren gaat helaas niet met allemaal omdat ze soms te groot zijn, zodat wij ze niet in het systeem krijgen. Maar alles is opvraagbaar en herkenbaar, als je maar een woord opgeeft dat er in voorkomt dan kunnen wij zoeken in het systeem en komt het er vanzelf uit. Wij hebben HARS, (het Historische Vereniging Alphen aan den Rijn artefacten registratie systeem) en daarmee kunnen wij alles dat al gearchiveerd is opzoeken. Als voorbeeld tik ik ‘de Raadhuisstraat’ in. Van hieruit kan je kiezen of je een boek of een foto wil opzoeken, of dat je een onderwerp wilt zien. Onderverdeeld onder foto’s bijvoorbeeld krijg je een keuze uit de Raadhuisstraat of het Raadhuis zelf. Van hieruit krijg je een verwijzing naar de juiste hangmap. Dit is dan Lade 3 – Map 133 bijvoorbeeld. Van hier kan je het nummer van de desbetreffende foto oproepen. Dan zoeken naar nummer 48, en dat is het huis Beerendrecht.

Ria Langeveld vertelt meer over de Alphense wateren aan de hand van oude landkaarten en foto’s.

Ria Langeveld

Alphen is gesitueerd om het water heen en dit is het duidelijkst te zien op de luchtfoto. Het is goed te zien hoe de Rijn om Alphen heen geslingerd is. Nog duidelijker is dat te zien de landkaart. We zien de Heimanswetering tegenover Avifauna en wij zien ook de grote slinger van de Rijn naar het Aarkanaal en het Gouwsluis van weleer. Dit is de viersprong waar ook het blad van de Historische Vereniging naar vernoemd is. Verder is de loop van de Aar te zien, de Coupépolder en het Zegerplasgebied. Van onder de Oude Rijn zien we de Gouwe waar later is een stuk van is gekanaliseerd. De bochten zorgden voor een problemen voor de schepen.

Archief medewerker Jan Henry zoekt in de bibliotheek naar passend beeldmateriaal.

Jan Henry

Medewerker Adriaan Kuyvenhoven zoekt de historische landkaarten uit.

Adriaan van Kuyvenhoven

Daarop is op andere te zien hoe de rivieren en kanalen rond Alphen aan den Rijn zijn ontstaan.

De bekendste rivier is de Rijn en die is ontstaan heel lang geleden maar omstreeks het jaar 1000 is de Rijn bij Katwijk afgesloten. Daar was de duinenrij te sterk en de Rijn stroomde niet meer in zee. Daarop liep het land al eens over en kwam er in Zwammerdam een dam zodat het land rond Alphen droog bleef. Maar de dam veroorzaakte in het Utrechtse overlast. De keizer kwam er aan te pas en hij verordende dat de dam weg moest. Bij Alphen moest een kanaal gegraven worden (de Heimanswetering) en bij Leiden de Does en de Zijil die voor de afwatering moesten zorgen.
De Aar heeft een bepaalde geschiedenis en je kan op de kaart zien dat de Aar als eerste loopt zoals hij nu is, maar in de loop van de tijd veranderde het ineens. De Aar kreeg een bypass en kwam eigenlijk uit bij de Heul. Later kwamen er weer verbindingen tussen de oorspronkelijke Aar en de Rijn en tenslotte kwam de Aar weer uit waar hij nu uit komt. Dit was al in de tijd dat het omloopkanaal om Alphen heen lag.
Maar voor Utrecht was het nog niet genoeg want het water stroomde nog steeds niet goed door. Daarom kwam er het Aarkanaal dat later doorgetrokken is van de Rijn naar het Amstelse gebied. Op een van de eerste kaarten zie je dat de Gouwe, oorspronkelijk als een klein riviertje vanaf de IJssel stroomde. Later is er een verbinding gemaakt en daardoor kwam hij in Alphen bij de viersprong uit om daar de verbinding te maken. Daarmee was het één van de knooppunten in Zuid-Holland. Rond het jaar 1650, 1660, 1670 ontstond in Zuid-Holland op tal van kanalen een regelmatige bode dienst tussen Leiden en Utrecht, naar Amsterdam, naar Gouda en verder naar Rotterdam. Wij hebben het niet alleen aan de wateroverlast te danken dat er zoveel rivieren in de regio kwamen. Ook de scheepvaart die begon met trekschuiten, maar later overging naar commerciële vrachtvaart zoals wij nu nog kunnen zien met de grote containerschepen tussen Alphen en Gouda, heeft hierin een rol gespeeld.

Jacques van der Velden

Jacques van der Velden

Jacques van der Velden, vrijwilliger bij de Historische Vereniging vertelt dat in de historie van Alphen, omdat de Rijn er doorheen stroomt, er veel boten, veel vrachtverkeer en veel scheepswerven waren. Dit is mooi te zien, op een schilderij dat in de Vergulde Waag hangt, kun je zien dat bij ‘de Vries-Lems’ een boot wordt gebouwd. Ook staat er een model van een Kempenaar, een boot die veel in deze streken heeft gevaren. De werven zijn ontstaan omdat de Rijn de verbinding was in Alphen. Het produceren van boten was makkelijk omdat ze de boten meteen het water in konden schuiven.

Overzicht van de laatste berichten over Architectoer

linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram